B’fhéidir go mbeadh sé réasúnta glacadh leis gur cineál nua tomhaltóra uaireadóirí é an “bailitheoir uaireadóirí”. Is iad seo na cineálacha daoine a mbíonn claonadh acu uaireadóirí éagsúla a bheith acu, agus is minic a dhíríonn siad ar an úsáideacht mhothúchánach seachas ar an úsáideacht phraiticiúil amháin a bhaineann le gach ceann acu. Is pobal seanbhunaithe agus éagsúil iad bailitheoirí uaireadóirí an lae inniu, agus tá beagnach gach leibhéal agus méid de bhailiúchán uaireadóirí ionadaithe i measc léitheoirí Blogto Watch. Cé gur chuir teicneolaíocht nua uaireadóirí meicniúla beagnach as dáta, go híorónta thug sí deis do bhailiú uaireadóirí rathú níos mó ná riamh ina stair. Ach, cé nach raibh sé i gcónaí mar seo, ar ndóigh, níl aon rud nua faoi bhailiú uaireadóirí.
Cúis mhaith amháin le glacadh leis gur feiniméan níos déanaí iad bailitheoirí uaireadóirí (ar leibhéal mais) ná easpa faisnéise coibhneasta a thugann le fios go raibh aon chineál eagraíochta i measc bailitheoirí uaireadóirí roimh na 1980idí. Níor thosaigh irisí agus leabhair díograiseoirí uaireadóirí á bhfoilsiú go dtí an t-am seo, dar liom. Thairis sin, bhí na brandaí uaireadóirí féin sách neamh-eagraithe lena dtaifid táirgthe agus cliant go dtí le déanaí chomh maith, rud a thugann le fios nach raibh gá leo imeachtaí, cruinnithe ná post a eagrú chuig "ceannaitheoirí rialta". Teachtaireacht Fógraíochta Deireadh na Teachtaireachta Fógraíochta
Mar sin, an rud nua iad daoine a bhíonn ag lorg eolais faoi uaireadóirí nua agus ar mian leo réimse éagsúil samhlacha a chruthú dóibh? Níl. Déanta na fírinne, ba mhaith liom a rá go bhfuil bailitheoirí uaireadóirí ann ó thús úinéireachta uaireadóirí. Is léir é seo má thaistealaíonn duine siar go dtí na hamanna is luaithe nuair a thosaigh gléasanna coimeádta ama iniompartha ag teacht chun cinn den chéad uair sa 15ú haois .
Pictiúr le Maso da San Friano timpeall na bliana 1560 a chreidtear a bheith de Cosimo I de Medici, Diúc Fhlórans. Creidtear gurb é “an pictiúr is sine ar domhan ina bhfuil íomhá d’uaireadóir,” de réir an BBC .
Ba é turas le déanaí chuig Músaem Patek Philippe sa Ghinéiv a chuir orm machnamh a dhéanamh ar an gcoincheap seo. Níorbh é mo chéad uair ann é, ach thuig mé go raibh cúpla bliain ar a laghad caite ó bhí mé ann. Is áit í a gcaithfidh mé filleadh uirthi go rialta ós rud é go bhfuil an oiread sin réad suntasach le machnamh a dhéanamh uirthi. Déanta na fírinne, molaim an rud céanna d’aon duine eile a thagann chuig an nGinéiv ó am go ham agus a bhfuil meas acu ar uaireadóirí. Chomh maith le go leor uaireadóirí tábhachtacha Patek Philippe, tá cuid mhaith de na réada ama is suntasaí a fhaightear in aon áit ar domhan sa bhailiúchán níos stairiúla d’earraí i músaem Patek Philippe. Is áit í nach féidir le duine ar bith ar mian leis a fháil amach cén fáth go bhfuil uaireadóirí chomh tábhachtach sin a chailleadh.
Ceann de na rudaí is suimiúla is féidir leat a fheiceáil ag músaem Patek Philippe ná éabhlóid na n-uaireadóirí póca. D'athraigh ábhair, dearaí agus meicníochtaí go mall thar thréimhse cúpla céad bliain chun dul chun cinn sa teicneolaíocht, in uirlisí, chomh maith le saineolas uaireadóirí a léiriú. Bhí feidhmíocht na luathuaireadóirí póca níos laige i gcomparáid le roinnt saothar ealaíne ó dheireadh an 19ú haois.
Bhí dhá uirlis spéisiúla i gclog póca amháin a chonaic mé ón 17ú haois, chomh maith leis an meicníocht ama féin. Oscail cúl an cháis, agus feicfidh tú compás beag chomh maith le clog gréine fillte. Bhí an chúis leis na huirlisí seo a bheith ann soiléir, toisc go raibh ar an úsáideoir an t-am ar an gclog póca a athshocrú go rialta ós rud é go raibh an t-ádh ar fheistí ag an am sin a bheith cruinn go 30 nóiméad nó uair an chloig in aghaidh an lae. Ba é clog gréine an clog tagartha…
Mar sin, smaoinigh ar an bhfíric, ar feadh 100 – 200 bliain, gur ghá do na daoine a bhí saibhir go leor chun cloig iniompartha a cheannach déileáil leis an bhfíric nach raibh na chéad uaireadóirí póca seo cruinn go háirithe (ba mhór an rud é forbairt na láimhe nóiméad!) agus go raibh gá iad a athshocrú go minic – go minic gach aon lá – ag baint úsáide as an ngrian. Ar a bharr sin, samhlaigh cé chomh minic is a stop uaireadóirí póca luatha – agus cloig, i ndáiríre – ag obair.
Is rud amháin é go raibh uaireadóirí póca luatha míchruinn, ach mar gheall ar an gcaoi a cruthaíodh gluaiseachtaí luatha, ní raibh an míchruinneas sin intuartha fiú. Is é an bunlíne ná nach raibh trealamh ama luath iontaofa ar chor ar bith. Níor tháinig an iontaofacht chun cinn go dtí an 18ú haois mar go raibh gá brath ar rudaí cosúil le cróiniméadair mhuirí le linn turais fhada long. Is minic a rinne daoine a bhí ag brath ar an am a chinntiú go raibh cloig agus uaireadóirí iolracha acu - ní hamháin chun a fheiceáil conas a d’fheidhmigh siad go léir, ach chun a chinntiú go raibh cúltaca amháin ar a laghad ann nuair a bhris rud éigin.
Smaoinigh ar an uasal saibhir, ar bhall den ríchíosa, nó ar an gceannaí saibhir a d’ordaigh uaireadóir póca ní hamháin mar ghabhálas stíl mhaireachtála ach mar uirlis thábhachtach. Agus a fhios agat cé chomh minic a bhris uaireadóirí, an gceapann tú nach raibh ach ceann acu? Níor thosaigh cuid mhaith de na gnéithe marthanachta is suntasaí a fhaightear in uaireadóirí inniu ann go dtí an 20ú haois. Smaoinigh ar bhloc Inca, atá fós in úsáid agus ar cineál coitianta de chóras frith-turraing é. Bhí gnéithe mar seo ceaptha chun gluaiseachtaí uaireadóirí a chosaint ar turraing éigin de bharr titime agus creathadh. Níor aireagadh é go dtí 1934. Mar sin, samhlaigh cé chomh leochaileach is a bhí uaireadóirí póca 100 bliain roimhe sin? Cad mar gheall ar 50 nó 200 bliain roimhe sin?
An bhfuil a fhios agat cén fáth a raibh uaireadóirí póca ar shlabhra de ghnáth? Ní raibh sé ar mhaithe le faisean ná le cinntiú nach ngoidfeadh aon duine d’uaireadóir póca as do lámh. Cruthaíodh slabhraí uaireadóirí póca mar go mbíonn butterfingers ag gach duine ó am go ham, agus chinntigh an slabhra nuair a shleamhnódh an t-uaireadóir póca as lámha duine nach mbrisfeadh sé ar an urlár.
Is é an pointe atá mé ag iarraidh a dhéanamh ná gur chiallaigh nádúr sách praiticiúil uaireadóirí don chuid is mó dá stair gur cheannaigh formhór na ndaoine a raibh acmhainn acu ceann amháin i bhfad níos mó as riachtanas. Bhí níos mó ná uaireadóir amháin ag teastáil ó dhaoine mar bhí claonadh cráite ag uaireadóirí briseadh, dul amú, gan a bheith cruinn, agus seirbhísiú rialta a bheith ag teastáil uathu. Ar an gcúis seo, bhí sé úsáideach (mura raibh sé riachtanach ar chor ar bith) do theaghlaigh níos mó ná meicníocht amháin a bheith acu maidir le coinneáil ama – mura mbeadh go leor eile acu. Smaoinigh ar theaghlach saibhir agus cé mhéad uaireadóir a bheadh ag an teaghlach san iomlán?
Má cheapann tú go dtógfaidh seirbhísiú agus deisiú uaireadóirí tamall fada inniu, samhlaigh cén chaoi a raibh sé 150 bliain ó shin? Bhí gá uaireadóirí a iompar go cúramach ar ais chuig an déantóir uaireadóirí ar chapall, uaireanta na mílte míle díreach le go bhfillfeadh siad ar ais chuig an déantóir uaireadóirí le haghaidh oibre. Geall liom gur measadh go raibh sé gasta d’uaireadóir a fháil ar ais tar éis deisiúcháin dá mba rud é nach dtógfadh sé ach sé mhí nuair a chuireann tú amanna taistil agus oibre san áireamh.
Mar sin, an féidir leat a shamhlú gan sraith uaireadóirí agus clog a bheith agat? Mar gheall ar an neamhthorthúlacht a bhí ag baint le huireadóirí luatha, bhí sé riachtanach bailiúchán a bheith agat, agus is minic a theastaigh uait go léireodh an bailiúchán sin do bhlas agus do stádas sa saol. Ina theannta sin, toisc gur minic nach raibh uaireadóirí á dtáirgeadh ach ar éileamh, rinneadh na táirgí sin a shaincheapadh agus a mhaisiú de réir mhianta a gcliaint. Is ciallmhar breathnú ar uaireadóirí póca luatha atá maisithe go flúirseach le greanadh, ealaín agus ábhair luachmhara nuair a chuireann tú san áireamh cé chomh pearsantaithe is a bhí siad, chomh maith leis an bhfíric go raibh gá ag úinéirí éagsúlacht díobh a bheith acu de réir réamhshocraithe agus gur theastaigh uathu go mbeadh gach ceann acu beagán uathúil.
Is dócha gur iad bailitheoirí luatha uaireadóirí a bhí freagrach as brú a chur ar dhéantóirí uaireadóirí dul chun cinn a dhéanamh chomh minic agus a rinne siad. Ó theicnící tógála feabhsaithe go gluaiseachtaí níos casta, tugann an t-idirghníomhú soiléir minic idir déantóir uaireadóirí agus cliant deis do stair shaibhir earraí a bheith á dtáirgeadh go speisialta dá n-úinéir seachas a ndíol go hanaithnid i dtimpeallacht mhiondíola. Is rud réasúnta nua é atmaisféar díolacháin den sórt sin d’uaireadóirí ardleibhéil agus is cuid mhór de sin mar gheall ar uaireadóirí ard-tháirgeachta a thosaigh á dtáirgeadh tar éis na réabhlóide tionsclaíche.
Anois nach bhfuil gá le uaireadóirí meicniúla a thuilleadh, tá siad arís ina míreanna a tháirgtear níos cúramach agus i gcainníochtaí teoranta. Is míreanna paiseanta iad uaireadóirí meicniúla agus tá siad á dtáirgeadh inniu ina bhfoirmeacha is sómasaí do dhaoine a bhfuil an cineál ioncaim acu a ligeann dóibh earraí speisialta a ordú, agus is minic a dhéantar meascán díobh le himeacht ama. Fiú má tá an "bailitheoir uaireadóirí" níos láidre inniu mar aicme tomhaltóirí ná riamh, níl iontu ach an léiriú is déanaí ar chleachtas a bhí chomh luath le huaireadóirí a tháirgeadh iad féin.