Antyczne zegarki kieszonkowe od dawna stanowią istotny element ewolucji pomiaru czasu i mody, a ich początki sięgają XVI wieku. Te małe, przenośne czasomierze, stworzone po raz pierwszy przez Petera Henleina w 1510 roku, zrewolucjonizowały osobisty pomiar czasu, oferując kompaktową alternatywę dla większych, stacjonarnych zegarów tamtej epoki. Początkowo noszone jako zawieszki lub przypinane do ubrań, zegarki kieszonkowe ewoluowały pod względem wzornictwa i funkcjonalności na przestrzeni wieków. Przeszły one transformację od ciężkich, bębnowatych „zegarków-zegarków” z XVI wieku do bardziej wyrafinowanych, zaokrąglonych form, które idealnie mieściły się w kieszeniach kamizelek w XVII wieku. Transformacja ta została zainspirowana postępem w technologii zegarmistrzowskiej, takim jak wprowadzenie wychwytu cylindrycznego, a później dźwigniowego, co znacznie poprawiło dokładność. Firma American Watch Company, później znana jako Waltham, odegrała kluczową rolę w masowej produkcji zegarków kieszonkowych w XIX wieku, czyniąc je bardziej dostępnymi i przystępnymi cenowo. Pomimo tego, że w XX wieku zostały w dużej mierze zastąpione przez zegarki naręczne i urządzenia cyfrowe, zabytkowe zegarki kieszonkowe nadal są wysoko cenione przez kolekcjonerów i entuzjastów ze względu na ich historyczne znaczenie, kunszt wykonania i elegancję, jaką wnoszą do historii zegarmistrzostwa.
Zegarki kieszonkowe były ważną częścią współczesnej cywilizacji i rozwoju świata zegarków. Od XVI wieku stanowią integralną część męskiej mody. Te małe, okrągłe czasomierze były przenośnymi zegarkami i symbolem statusu, dopóki masowa produkcja nie stała się łatwiejsza.
TŁO:
Pierwszy zegarek kieszonkowy został wynaleziony przez Petera Henleina w 1510 roku w Norymberdze w Niemczech. Włosi produkowali zegarki na tyle małe, że można je było nosić przy sobie już na początku XVI wieku. Pierwszy zegarek kieszonkowy został wynaleziony przez niemieckiego zegarmistrza Petera Henleina w 1510 roku. Wykorzystując najnowsze osiągnięcia w dziedzinie sprężyn naciągowych, Peter Henlein był w stanie stworzyć mniejszy zegarek, który wcześniej nie był możliwy. Ten pierwszy model był znacznie mniejszy niż jakiekolwiek inne czasomierze i na tyle kompaktowy, że można go było nosić na ręku. 14 lutego 2020 r.
Pierwsze noszone czasomierze, wykonane w XVI-wiecznej Europie, stanowiły formę przejściową między zegarami a zegarkami. Te „zegarki-zegarki” były mocowane do ubrania lub noszone na łańcuszku na szyi. Były to ciężkie, mosiężne cylindry w kształcie bębna o średnicy kilku cali, grawerowane i zdobione. Posiadały jedynie wskazówkę godzinową. Tarcza nie była pokryta szkłem, lecz zazwyczaj miała zawiasową, mosiężną pokrywę, często ozdobnie przebitą kratką, umożliwiającą odczytanie godziny bez otwierania. Mechanizm był wykonany z żelaza lub stali i łączony stożkowymi kołkami i klinami, aż do wprowadzenia śrub po 1550 roku.
Wiele mechanizmów posiadało mechanizmy bicia lub alarmowe. Kształt zegarka ewoluował później w kierunku formy zaokrąglonej; później zaczęto je nazywać jajkami norymberskimi. Jeszcze później w tym stuleciu pojawił się trend na zegarki o nietypowych kształtach i zaczęto produkować zegarki-zegarki w kształcie książek, zwierząt, owoców, gwiazd, kwiatów, owadów, krzyży, a nawet czaszek (zegarki z czaszką śmierci).
Style zmieniły się w XVII wieku, a mężczyźni zaczęli nosić zegarki w kieszeniach, a nie jako wisiorki (zegarek damski pozostał wisiorkiem aż do XX wieku). Mówi się, że miało to miejsce w 1675 roku, kiedy Karol II Stuart wprowadził kamizelki. Aby zmieścić się w kieszeniach, ich kształt ewoluował w typowy kształt zegarka kieszonkowego, zaokrąglony i spłaszczony, bez ostrych krawędzi. Szkło zaczęto używać do pokrycia tarczy od około 1610 roku. Zaczęto używać zegarków typu fob, nazwa pochodzi od niemieckiego słowa fuppe, oznaczającego małą kieszonkę.[5] Zegarek nakręcano i ustawiano, otwierając dekiel i umieszczając klucz w kwadratowym trzpieniu, a następnie obracając go.
Do drugiej połowy XVIII wieku zegarki były towarem luksusowym; jako dowód ich wysokiej wartości, angielskie gazety XVIII wieku często zamieszczały reklamy oferujące nagrody w wysokości od jednej do pięciu gwinei za informacje, które mogłyby doprowadzić do odzyskania skradzionych zegarków. Jednak pod koniec XVIII wieku zegarki (choć nadal w dużej mierze ręcznie robione) stawały się coraz bardziej powszechne; specjalne, tanie zegarki sprzedawano żeglarzom, z prymitywnymi, ale kolorowymi malunkami przedstawiającymi sceny morskie na tarczach.
Do lat dwudziestych XVIII wieku niemal wszystkie mechanizmy zegarków bazowały na wychwycie wertykalnym, który opracowano dla dużych zegarów publicznych w XIV wieku. Ten typ wychwytu charakteryzował się wysokim stopniem tarcia i nie zawierał żadnych ozdób chroniących stykające się powierzchnie przed zużyciem. W rezultacie zegarek wertykalny rzadko mógł osiągnąć wysoki standard dokładności. (Zachowane egzemplarze chodzą przeważnie bardzo szybko, często zyskując godzinę na dobę lub więcej). Pierwszym szeroko stosowanym ulepszeniem był wychwyt cylindryczny, opracowany przez Abbé de Hautefeuille na początku XVIII wieku i zastosowany przez angielskiego producenta George'a Grahama. Następnie, pod koniec XVIII wieku, wychwyt dźwigniowy (wynaleziony przez Thomasa Mudge'a w 1755 roku) został wprowadzony do ograniczonej produkcji przez garstkę producentów, w tym Josiaha Emery'ego (Szwajcara z siedzibą w Londynie) i Abrahama-Louisa Bregueta. Dzięki temu zegarek domowy mógł odmierzać czas z dokładnością do minuty na dobę. Zegarki dźwigniowe stały się powszechne po roku 1820 i ten typ jest nadal stosowany w większości zegarków mechanicznych.
W 1857 roku American Watch Company z Waltham w stanie Massachusetts wprowadziła na rynek model Waltham Model 57, pierwszy zegarek z wymiennymi częściami. Obniżyło to koszty produkcji i napraw. Większość zegarków kieszonkowych Model 57 była wykonana ze srebra monetarnego („one nine fine”), stopu srebra o czystości 90%, powszechnie stosowanego w monetach dolarowych, nieco mniej czystego niż brytyjskie srebro próby 92,5%. Oba te stopu unikały wyższej czystości innych rodzajów srebra, dzięki czemu monety obiegowe i inne przedmioty użytkowe ze srebra wytrzymywały dłużej przy intensywnym użytkowaniu.
Produkcja zegarków stawała się coraz bardziej zracjonalizowana; pionierem w tym zakresie była rodzina Japy z Schaffhausen w Szwajcarii. Wkrótce potem nowo powstały amerykański przemysł zegarmistrzowski opracował wiele nowych maszyn, dzięki czemu do 1865 roku American Watch Company (później znana jako Waltham) mogła produkować ponad 50 000 niezawodnych zegarków rocznie. Ten rozwój pozbawił Szwajcarów dominującej pozycji w tańszym segmencie rynku, zmuszając ich do podniesienia jakości swoich produktów i ugruntowania swojej pozycji lidera w dziedzinie precyzji i dokładności.
METODOLOGIA:
Zegarki kieszonkowe składają się z pięciu głównych elementów mechanicznych: sprężyny naciągowej, mechanizmu zębatego, koła balansowego, mechanizmu wychwytowego i tarczy. Sprężyna naciągowa jest ściskana podczas nakręcania zegarka kieszonkowego, a wytworzona energia mechaniczna napędza zegarek. 21 października 2015 r. Rzeczywista wartość zegarka kieszonkowego zależy od kilku czynników. Wiek, rzadkość i marka wpływają na cenę sprzedaży. Przede wszystkim marka stanowi o wartości zegarka – dobre marki zegarków kieszonkowych mogą kosztować kilka tysięcy funtów.
WYNIKI:
Przez około 400 lat zegarek kieszonkowy był najpopularniejszym rodzajem przenośnego czasomierza, a dopiero w XX wieku został prześcignięty przez zegarek naręczny. Od XVI wieku zegarek kieszonkowy stał się niezbędnym dodatkiem dla mężczyzn, będąc jednocześnie praktycznym i modnym, dzięki rozwojowi eleganckich wzorów. Tradycyjnie zegarek kieszonkowy jest zapinany na łańcuszku, co umożliwia noszenie go jako naszyjnika lub przymocowanie do ubrania. Podczas gdy w Europie produkcja zegarków kieszonkowych rozpoczęła się w XVI wieku, pierwsze amerykańskie zegarki kieszonkowe pojawiły się dopiero w XIX wieku. Pomimo powolnego rozwoju w Stanach Zjednoczonych, firma Waltham Watch Company z Massachusetts jako pierwsza opracowała zegarki kieszonkowe z wymiennymi częściami, co przyspieszyło proces produkcji i obniżyło koszty. Zegarki kieszonkowe Waltham są nadal niezwykle pożądane przez miłośników zegarmistrzostwa, a wiele z nich jest sprzedawanych przez dealerów i na aukcjach.
WNIOSKI:
Zegarki kieszonkowe są obecnie rzadkością, ponieważ zostały wyparte przez zegarki naręczne i smartfony. Jednak aż do początku XX wieku zegarki kieszonkowe dominowały wśród mężczyzn, a zegarki naręczne uważano za kobiece i niemęskie. W modzie męskiej zegarki kieszonkowe zaczęły ustępować miejsca zegarkom naręcznym mniej więcej w czasie I wojny światowej, kiedy oficerowie w terenie zaczęli doceniać, że zegarek noszony na nadgarstku jest łatwiej dostępny niż ten noszony w kieszeni. Zegarek o przejściowym designie, łączący cechy zegarków kieszonkowych i współczesnych zegarków naręcznych, nazywano „trench watch” lub „wristlet”. Bardziej precyzyjne zegarki kieszonkowe nadal były szeroko stosowane w kolejnictwie, mimo że ich popularność spadła gdzie indziej.
Powszechne użycie zegarków kieszonkowych w środowisku zawodowym ostatecznie zakończyło się około 1943 roku. Królewska Marynarka Wojenna Wielkiej Brytanii rozdała swoim marynarzom zegarki kieszonkowe Waltham, które miały dziewięciokamieniowe mechanizmy, czarne tarcze i cyfry pokryte radem dla lepszej widoczności w ciemności, w oczekiwaniu na inwazję w Normandii. Na kilka lat pod koniec lat 70. i 80. XX wieku trzyczęściowe garnitury męskie powróciły do mody, co doprowadziło do niewielkiego odrodzenia się zegarków kieszonkowych, ponieważ niektórzy mężczyźni faktycznie wykorzystywali kieszeń kamizelki zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem. Od tego czasu niektóre firmy zegarmistrzowskie nadal produkują zegarki kieszonkowe. Ponieważ kamizelki dawno wyszły z mody (w USA) jako element formalnego stroju biznesowego, jedynym dostępnym miejscem na zegarek jest kieszeń spodni. Nowsze pojawienie się telefonów komórkowych i innych gadżetów noszonych na pasku zmniejszyło atrakcyjność noszenia dodatkowego przedmiotu w tym samym miejscu, zwłaszcza że takie kieszonkowe gadżety zazwyczaj same w sobie pełnią funkcję pomiaru czasu.
W niektórych krajach pracownikowi przechodzącemu na emeryturę tradycyjnie wręcza się w prezencie zegarek kieszonkowy w złotej kopercie. Zegarek kieszonkowy odzyskał popularność w subkulturowym ruchu steampunk, który czerpie inspirację ze sztuki i mody epoki wiktoriańskiej, kiedy to zegarki kieszonkowe były niemal wszechobecne.
BIBLIOGRAFIA:
Milham, Willis I (1945), Czas i strażnicy czasu, Nowy Jork: MacMillan, ISBN 0-7808-0008-7.
